این پژوهش با هدف شناسایی موانع و راهکارهای توسعه ورزش در بین تازهمادران و تبیین تجربه زیسته آنان از فعالیت بدنی در دوران پس از زایمان انجام شد. این مطالعه کیفی با رویکرد پدیدارشناسی توصیفی انجام گرفت. سیزده تازهمادر بهروش نمونهگیری هدفمند با حداکثر تنوع انتخاب شدند. دادهها از طریق مصاحبههای عمیق نیمهساختیافته گردآوری و بهصورت کلمهبهکلمه پیادهسازی و برای تحلیل دادهها از روش هفتمرحلهای کلایزی استفاده شد. تحلیل دادهها به شناسایی دو حیطه اصلی موانع و راهکارها منجر شد که در مجموع شامل پنج تم موانع و پنج تم تسهیلگر بود. موانع کلیدی شامل فشار نقشهای مادری و خانه داری، نبود شبکه حمایتی برای مراقبت کودک، چالشهای جسمی و روانی پس از زایمان، محدودیتهای ساختاری و اقتصادی محیطهای ورزشی و چالش های فردی و فشارهای اجتماعی گزارش شد. در مقابل، تمهای تسهیلگر شامل حمایت خانواده و بازتوزیع نقشها، زیرساختهای ورزشی دوستدار مادر–کودک و دردسترس، حمایت اقتصادی و سیاستهای تشویقی، فرهنگسازی و تغییر نگرش اجتماعی و راهبردهای فردی و خودتنظیمی مادران بود. نتایج نشان میدهد توصیه به ورزش برای تازهمادران، بدون توجه همزمان به موانع چندلایه فردی، خانوادگی، اجتماعی و ساختاری، به تغییر رفتار پایدار منجر نمیشود. طراحی مداخلات چندسطحی در سطح خانواده، جامعه و نظام ارائه خدمات سلامت و ورزش برای تسهیل مشارکت ورزشی تازهمادران و ارتقای کیفیت زندگی آنان ضروری به نظر میرسد.
1.Aslani, Z., Alimoradi, Z., Ostovar, R., & Razavi, Z. (2018). The barriers to a healthy lifestyle in employed mothers of toddlers. Health and Nutrition Management Journal, 5(3), 108–116.
2.Brandtzæg, M., Danielsen, K. K., Øverby, N. C., Helle, C., Wills, A. K., & Sveaas, S. H. (2025). Higher physical activity level is associated with increased well-being and better mental health in women up to 4 years postpartum: A cohort study. Journal of Physical Activity and Health, 1(aop), 1-9. https://doi.org/10.1123/jpah.2024-0654
3.Brown, P. R., Brown, W. J., Miller, Y. D., & Hansen, V. (2001). Perceived constraints and social support for active leisure among mothers with young children. Leisure Sciences, 23, 131–144. https://doi.org/10.1080/014904001316896837
4.Bull, F. C., Al-Ansari, S. S., Biddle, S., Borodulin, K., Buman, M. P., Cardon, G., ..., & Willumsen, J. F. (2020). World Health Organization 2020 guidelines on physical activity and sedentary behaviour. British Journal of Sports Medicine, 54(24), 1451-1462. https://doi.org/10.1136/bjsports-2020-102955
5.DiPietro, L., Evenson, K. R., Bloodgood, B., Sprow, K., Troiano, R. P., Piercy, K. L., ..., & Powell, K. E. (2019). Benefits of physical activity during pregnancy and postpartum: an umbrella review. Medicine and Science in Sports and Exercise, 51(6), 1292. https://doi.org/10.1249/mss.0000000000001941
6.Evenson, K. R., Mottola, M. F., Owe, K. M., Rousham, E. K., & Brown, W. J. (2014). Summary of international guidelines for physical activity after pregnancy. Obstetrical & Gynecological Survey, 69(7), 407–414. https://doi.org/10.1097/OGX.0000000000000077
7.Homewood, E., Tweed, A., Cree, M., & Crossley, J. (2009). Becoming occluded: The transition to motherhood of women with postnatal depression. Qualitative Research in Psychology, 6(4), 313–329. https://doi.org/10.1080/14780880802473860
8.Islamic Republic of Iran, Ministry of Health and Medical Education, Noncommunicable Diseases Unit. (2019). Atlas of the STEPwise approach to noncommunicable disease risk factor surveillance (STEPS) in Iran, 2016. Tehran, Iran: National Institute for Health Research, Tehran University of Medical Sciences. https://doi.org/10.52547/sjku.26.5.21
9.Lesser, I. A., Nienhuis, C. P., & Hatfield, G. L. (2023). Moms on the move: A qualitative exploration of a postpartum group exercise program on physical activity behaviour at three distinct time points. International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-Being, 18, 2172793. https://doi.org/10.1080/17482631.2023.2172793
10.Lincoln, Y. S., & Guba, E. G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE.
11.Liu, X., Wang, G., & Cao, Y. (2022). Physical exercise interventions for perinatal depression symptoms in women: a systematic review and meta-analysis. Frontiers in Psychology, 13, 1022402. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1022402
12.May, L. E., Moss, S. J., Szumilewicz, A., Santos-Rocha, R., & Shojaeian, N. A. (2024). Barriers and facilitators of physical activity in pregnancy and postpartum among Iranian women: a scoping review. In Healthcare, 12(23), 2416.https://doi.org/10.3390/healthcare12232416
13.McLeroy, K. R., Bibeau, D., Steckler, A., & Glanz, K. (1998). An ecological perspective on health promotion programs. Health Education Quarterly, 15(4), 351-377. https://doi.org/10.1177/109019818801500401
14.Morrow, R., Rodriguez, A., & King, N. (2015). Colaizzi’s descriptive phenomenological method. The Psychologist, 28(8), 643-644. Link
15.Mottola, M. F., Davenport, M. H., Ruchat, S.-M., Davies, G. A., Poitras, V. J., Gray, C. E., ..., & Adamo, K. B. (2022). 2019 Canadian guideline for physical activity throughout pregnancy. British Journal of Sports Medicine, 56(24), 1355–1367. https://doi.org/10.1136/bjsports-2018-100056
16.Nazari, S., Ramezaninejad, R., Goharrostami, H. R., & Rahmati, M. M. (2025). Sociological analysis and investigation of the gender dominant stereotypes on women's sports. Research on Educational Sport, 13(38), 91-112. https://doi.org/10.22089/res.2023.14457.2358
17.Pritchett, R. V., Daley, A. J., & Jolly, K. (2017). Does aerobic exercise reduce postpartum depressive symptoms? A systematic review and meta-analysis. British Journal of General Practice, 67(662), e679–e688. https://doi.org/10.3399/bjgp17X692785
18.Roozbahani, N., Ghofranipour, F., Eftekhar Ardabili, H., & Hajizadeh, E. (2014). Factors influencing physical activity among postpartum Iranian women. Health Education Journal, 73(4), 466-476. https://doi.org/10.1177/0017896913490511
19.Ruchat, S. M., Mottola, M. F., Skow, R. J., Nagpal, T. S., Meah, V. L., James, M., ..., & Davenport, M. H. (2018). Effectiveness of exercise interventions in the prevention of excessive gestational weight gain and postpartum weight retention: a systematic review and meta-analysis. British Journal of Sports Medicine, 52(21), 1347-1356. https://doi.org/10.1136/bjsports-2018-099399
20.Saeedi, S. (2012). Effect of exercise program on symptoms of postpartum depression. The Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility, 15(34), 26-31. https://doi.org/10.22038/ijogi.2013.287.
21.Saligheh, M., McNamara, B., & Rooney, R. (2016). Perceived barriers and enablers of physical activity in postpartum women: A qualitative approach. BMC Pregnancy and Childbirth, 16, 131. https://doi.org/10.1186/s12884-016-0908-x
22.Sallis, J. F., Owen, N., & Fisher, E. (2015). Ecological models of health behavior. Health behavior: Theory, Research, and Practice, 5, 43-64. Link
23.Strauss, A., & Corbin, J. (2012). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory (4th ed.). SAGE Publications. https://doi.org/10.4135/9781452230153.
24.Veisani, Y., & Sayehmiri, K. (2012). Prevalence of postpartum depression in iran - a systematic review and meta-analysis. The Iranian Journal of Obstetrics, Gynecology and Infertility, 15(14), 21-29. https://doi.org/10.22038/ijogi.2012.5689
25.Verhoef, M.; Love, E.J.; Rose, S.A. Women’s social roles and their exercise participation. Women Health 1993, 19, 15–29.https://doi.org/10.1300/J013v19n04_02.
26.Wittels, P., Kay, T., & Mansfield, L. (2022). The family is my priority: How motherhood frames participation in physical activity in a group of mothers living in a low socioeconomic status area. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(3), 1071. https://doi.org/10.3390/ijerph19031071
27.Yegaaneh, F., Naghibi, S., Vatandoust, M., & Zare Banaadkouki, A. (2022). The effect of an aerobic exercise period on levels of depression and interleukin- 6 cytokine during pregnancy and postpartum in NMRI Mice. Jundishapur Scientific Medical Journal, 20(6), 576-585. https://doi.org/10.32598/JSMJ.20.6.2525
غفوری یزدی,مهدی , نورمحمدی,مریم و میردادی,شکوفه . (1405). شناسایی موانع و راهکارهای توسعه ورزش در بین تازهمادران. پژوهش در ورزش زنان, 3(9), 78-99. doi: 10.22089/rws.2026.18927.1104
MLA
غفوری یزدی,مهدی , , نورمحمدی,مریم , و میردادی,شکوفه . "شناسایی موانع و راهکارهای توسعه ورزش در بین تازهمادران", پژوهش در ورزش زنان, 3, 9, 1405, 78-99. doi: 10.22089/rws.2026.18927.1104
HARVARD
غفوری یزدی مهدی, نورمحمدی مریم, میردادی شکوفه. (1405). 'شناسایی موانع و راهکارهای توسعه ورزش در بین تازهمادران', پژوهش در ورزش زنان, 3(9), pp. 78-99. doi: 10.22089/rws.2026.18927.1104
CHICAGO
مهدی غفوری یزدی, مریم نورمحمدی و شکوفه میردادی, "شناسایی موانع و راهکارهای توسعه ورزش در بین تازهمادران," پژوهش در ورزش زنان, 3 9 (1405): 78-99, doi: 10.22089/rws.2026.18927.1104
VANCOUVER
غفوری یزدی مهدی, نورمحمدی مریم, میردادی شکوفه. شناسایی موانع و راهکارهای توسعه ورزش در بین تازهمادران. پژوهش در ورزش زنان, 1405; 3(9): 78-99. doi: 10.22089/rws.2026.18927.1104
